In de opkomende theorie over levende systemen, waarvan het Zwarte Gat een mooi voorbeeld is, verrijst  het inzicht dat het bewustzijn/verstand  ( = mind vert.) geen ding is maar een proces.

Het is cognitie, het proces van het weten, en het wordt bepaald door het proces van het leven zelf.
En het is de continue koppeling tussen de actor/vertoner en zijn bestaansterrein, dat continu leren veroorzaakt.